ශ්‍රී ලංකාවේ නියාමන ආයතන සහ කෘෂි ව්‍යවසායකයන් අතර මෑත කාලීනව නිර්මාණය වී ඇති නෛතික ගැටුම අපගේ මූල්‍ය පද්ධතියේ සංකීර්ණත්වය මනාව පිළිඹිබු කරයි.
විශේෂයෙන්ම කෘෂිකාර්මික ව්‍යාපෘති මුවාවෙන් ක්‍රියාත්මක වන අනවසර මූල්‍ය ව්‍යාපාර නියාමනය සඳහා ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL) ගන්නා ක්‍රියාමාර්ග මෙහිදී දැඩි කතාබහකට ලක්ව තිබේ.
2011 අංක 42 දරන මුදල් ව්‍යාපාර පනත යටතේ මහ බැංකුව විසින් සමාගම් කිහිපයකටම එරෙහිව විමර්ශන ආරම්භ කර, වත්කම් තහනම් කිරීමේ නියෝග පනවා ඇත. ආයෝජකයන්ට වාර්ෂිකව 40%ක් වැනි අසාමාන්‍‍ය ප්‍රතිලාභ ලබාදෙන බවට පොරොන්දු වෙමින් මහජනතාවගෙන් මුදල් එක්රැස් කළ ආයතන මෙම නියාමන දැලට හසුවිය.
මෙම අර්බුදය තුළ කසාගල ග්‍රීන් ප්ලාන්ටේෂන් (Kasagala Green Plantation) සමාගමේ ක්‍රියාකලාපය පැහැදිලිවම මුදල් තැන්පතු පිරමීඩ ජාවාරමක ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරයි. තමන් මහ බැංකුවේ නියාමනයට යටත් නීත්‍යානුකූල ආයතනයක් බවට ප්‍රසිද්ධ මාධ්‍ය හරහා අසත්‍ය ප්‍රකාශ කරමින් ඔවුන් ජනතාව බරපතල ලෙස නොමඟ යවා ඇත.
කසාගල සමාගම සිය ආයෝජකයන්ට අධි-ප්‍රතිලාභ ගෙවීම සඳහා යොදාගෙන ඇත්තේ කෘෂිකාර්මික ලාභය නොව, අලුතින් එක්වන තැන්පතුකරුවන්ගේ ප්‍රාග්ධනයයි.
එය සම්භාව්‍ය ‘පොන්සි’ (Ponzi) ආකෘතියක් බවත්, අරමුදල් වගාවන් සඳහා නොයොදා වෙනත් නාස්තිකාර ප්‍රදර්ශනාත්මක ව්‍යාපෘති වෙත සූක්ෂමව හරවා යවා ඇති බවත් විමර්ශනවලදී තහවුරු වී තිබේ.
එහෙත්, මෙම සමස්ත ආඛ්‍යානය තුළ සිලෝන් ග්‍රීන් ලයිෆ් ප්ලාන්ටේෂන් (Ceylon Green Life Plantation) සමාගම මතුකරන්නේ ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් නෛතික සහ ප්‍රායෝගික තර්කයකි.
ඔවුන් දැඩිව අවධාරණය කරන්නේ තම සමාගම කසාගල වැනි වංචනික පිරමීඩ හෝ තැන්පතු ජාවාරමක් නොවන බවයි.
සිලෝන් ග්‍රීන් ලයිෆ් සමාගම පෙන්වා දෙන පරිදි, ඔවුන් සිදුකර ඇත්තේ භූමිය මත යථාර්ථවාදීව ක්‍රියාත්මක වන, නිසි ක්‍රමවේදයන්ට යටත් වූ වගා ආයෝජනයන් පමණි. ඒ සඳහා සැබෑ ගොවීන් ඍජුවම සම්බන්ධ කරගෙන ඇති බවටත්, ඔවුන්ගේ ආයෝජනයන් සැබෑ කෘෂි නිෂ්පාදන ක්‍රියාවලියකට අනුගත කර ඇති බවටත් ලිඛිත සාක්ෂි තමන් සතුව පවතින බව ඔවුහු පෙන්වා දෙති.
ඔවුන්ගේ මෙම ස්ථාවරය තවදුරටත් සනාථ කරමින්, මහ බැංකුව විසින් ගිණුම් අත්හිටුවා ඇති අතිශය දුෂ්කර පසුබිමක පවා, තම සැබෑ භෞතික වගාවන්ගේ අස්වැන්න අලෙවියෙන් ලැබෙන ලාභය මත පදනම්ව ගොවීන්ට අඛණ්ඩව මාසික ප්‍රතිලාභ ගෙවීමට සිලෝන් ග්‍රීන් ලයිෆ් සමාගම කටයුතු කර තිබේ. මෙය හුදු මූල්‍ය පිරමීඩයකට කිසිසේත්ම කළ නොහැකි කාර්යයකි.
මූල්‍ය නීතිය තුළ ගනුදෙනුවක “ස්වරූපයට වඩා අන්තර්ගතයට ප්‍රමුඛතාවය දීමේ” (Substance over Form) න්‍යාය යටතේ මහ බැංකුව සියලු කෘෂි ආයෝජන තැන්පතු ලෙස අර්ථකථනය කිරීමට උත්සාහ කරයි. එහෙත්, කසාගල වැනි සමාගමක පවතින පැහැදිලි ව්‍යුහාත්මක වංචාවත්, සිලෝන් ග්‍රීන් ලයිෆ් වැනි සමාගමක් ප්‍රායෝගික සාක්ෂි මත ගොඩනගන සැබෑ වගා ආයෝජන ක්‍රමවේදයත් නීතිය ඉදිරියේ එකම තරාදියකින් මැනීම කොතරම් සාධාරණද යන්න මෙහිදී මතුවන ප්‍රධාන ගැටලුවයි.
අවසන් වශයෙන් පැවසිය හැක්කේ, කසාගල යනු පැහැදිලි මූල්‍ය අක්‍රමිකතාවක් වුවද, සිලෝන් ග්‍රීන් ලයිෆ් සමාගම සිය නිසි වගා ආයෝජන ක්‍රමවේදයන් පිළිබඳව ඉදිරිපත් කරන සාක්ෂි මගින් මෙම නෛතික කතිකාවට නව මානයක් එක් කරන බවයි. කෘෂිකාර්මික ව්‍යවසායකත්වය සහ නීතිවිරෝධී මූල්‍ය ව්‍යාපාර අතර පවතින මෙම සියුම් රේඛාව නිවැරදිව හඳුනාගැනීම ශ්‍රී ලංකාවේ අනාගත ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනයේදී අතිශය තීරණාත්මක වනු ඇත.
2026-10-06